Nowy rok szkolny to nie tylko nowe zeszyty, podręczniki, zajęcia dodatkowe i relacje, lecz także częstszy kontakt z wirusami. Choć całkowite unikanie chorobotwórczych drobnoustrojów nie jest możliwe, można ograniczyć liczbę zachorowań i skrócić czas trwania infekcji. Najważniejsze są: codzienna higiena, przemyślany plan działania w czasie pojawienia się pierwszych objawów oraz starannie zaopatrzona domowa apteczka. Sprawdź, jak ustrzec się przed nawracającymi infekcjami u dzieci.
Układ odpornościowy dziecka – dlaczego dzieci częściej chorują?
Układ odpornościowy u dzieci sukcesywnie wypracowuje mechanizmy obronne i dopiero „uczy się” rozpoznawać i neutralizować kolejne wirusy. Z każdym kontaktem repertuar komórek pamięci (limfocyty T i B) rośnie, ale ten proces zajmuje lata.
Na początku działa głównie odporność wrodzona: bariera śluzówkowa nosa i gardła (śluz, rzęski, IgA), komórki żerne (fagocyty), które neutralizują drobnoustroje chorobotwórcze oraz komórki NK. Równolegle strażnicy układu odpornościowego, m.in. komórki dendrytyczne i makrofagi, przekazują informację o napastniku, uruchamiając odporność nabytą. Wtedy do pracy wchodzą limfocyty B (wytwarzają przeciwciała) i limfocyty T (kierują całą odpowiedzią).
U dzieci te układy dopiero dojrzewają, dlatego pierwsze infekcje trwają dłużej i bywają bardziej dokuczliwe. Każdy kolejny kontakt z patogenami przyczynia się do wzrostu pamięci immunologicznej – organizm szybciej i łagodniej reaguje na znanych już sprawców. Gorączka, bóle mięśni czy powiększone węzły chłonne to często znak, że ten trening właśnie trwa.
Dodatkowo wąskie nosogardło, częstszy przerost migdałka gardłowego i nie do końca opanowane nawyki higieniczne sprzyjają nawracającym infekcjom górnych dróg oddechowych (sprawdź). W miarę dojrzewania i kolejnych kontaktów z wirusami większość dzieci „wyrasta z chorowania”, a infekcje stają się rzadsze i łagodniejsze.
Przyczyny częstych infekcji wśród dzieci
Sposób funkcjonowania młodych ludzi w szkole – bliski kontakt w dużych grupach, wspólne meble i przybory, mniej snu w okresie sprawdzianów, intensywne treningi w ramach zajęć pozalekcyjnych bez czasu na regenerację, nieregularne posiłki i zbyt mało płynów – sprzyja zakażeniom dróg oddechowych.
Znaczenie mają też kwestie środowiskowe: przesuszone powietrze w klasach, rezygnacja z wietrzenia (“bo dzieci się przeziębią” – co daje odwrotny efekt!), brak bazy sanitarnej (pryszniców) przy salach gimnastycznych czy ekspozycja na dym tytoniowy w otoczeniu. To wszystko sprawia, że częściej dochodzi do intensywnego kontaktu z patogenami i pojawiają się momenty osłabienia organizmu, w których łatwiej o infekcję.
Swoje dokłada też styl bycia – nastolatki często wychodzą z domu bez śniadania, a w przerwach sięgają po słodkie przekąski zamiast pełnowartościowego posiłku. Znaczenie ma także ubiór niedopasowany do pogody: przegrzewają się w grubych bluzach w ciepłej klasie, a potem wychodzą na dwór bez czapki czy kurtki, nawet w wietrzny, zimny dzień.
Młodzieżowe nawyki dzielenia się jedzeniem i piciem (“dawanie łyka lub gryza”) czy nawet słuchawkami dodatkowo zwiększa ryzyko przenoszenia drobnoustrojów.
Jakie infekcje są najczęstsze u dzieci szkolnych?
W wieku szkolnym dominują zakażenia wirusowe górnych dróg oddechowych: przeziębienia z katarem, zatkanym nosem, drapaniem i bólem gardła, chrypką oraz kaszlem, często z niewysoką gorączką i ogólnym „rozbiciem”.
W sezonie jesienno–zimowym częściej pojawia się grypa. Zwykle ma nagły początek z wysoką gorączką, silnymi bólami mięśni i głowy oraz suchym kaszlem.
U części uczniów nawracają anginy paciorkowcowe, objawiające się gwałtownym bólem gardła, wysoką gorączką, powiększonymi i bolesnymi węzłami szyjnymi, a po długotrwałych katarach zdarza się ostre zapalenie zatok z bólem twarzy, który nasila się przy pochylaniu.
Dość często pojawia się zapalenia ucha środkowego, któremu towarzyszą gorączka i pogorszenie słuchu, a także ostre nieżyty oskrzeli z kaszlem – początkowo suchym, potem „mokrym.
Poza chorobami układu oddechowego zdarzają się wirusowe zapalenia żołądka i jelit, tzw. grypa żołądkowa (nagłe wymioty, biegunka, skurczowe bóle brzucha) oraz – zwłaszcza w młodszych klasach – choroby wysypkowe wieku dziecięcego.
Jeśli objawy są nietypowe, utrzymują się dłużej niż 10–14 dni, gorączka jest wysoka lub dziecko ma trudności z oddychaniem czy połykaniem, potrzebna jest konsultacja lekarska.
Jak wspierać odporność dziecka?
Na co dzień stawiaj na proste nawyki – to one pomagają ograniczyć liczbę i nasilenie szkolnych infekcji.
- Sen i rytm dnia: stałe pory zasypiania oraz pobudki, odpowiednia długość snu, minimum 60–90 minut bez ekranów przed snem.
- Ruch na świeżym powietrzu: codziennie, również przy gorszej pogodzie, strój „na cebulkę”, czapka i szalik (gdy rzeczywiście potrzeba).
- Jedzenie „gęste odżywczo”: codziennie warzywa i owoce, pełnoziarniste produkty, dobre źródła białka, zdrowe tłuszcze. Drugie śniadanie do szkoły + butelka z wodą.
- Nawodnienie: małe łyki wody regularnie w ciągu dnia (ustaw „przypominajki”).
- Higiena rąk i nosa: mycie rąk po wejściu do klasy, przed jedzeniem i po powrocie do domu; nauka prawidłowego kichania i kasłania w łokieć.
- Warunki w domu: regularne wietrzenie pomieszczeń, umiarkowana temperatura i wilgotność, brak dymu tytoniowego.
- Szczepienia ochronne: zgodnie z kalendarzem i zaleceniami lekarza.
- Regeneracja po infekcji: „48 godzin spokoju” po ustąpieniu gorączki i powrocie energii; stopniowy powrót do treningów.
Imupret – roślinny lek na przeziębienie dla dzieci i dorosłych
Imupret to roślinny lek bez recepty, który włącza się od pierwszych sygnałów przeziębienia i przyjmuje w trakcie jego trwania. Zawiera siedem składników roślinnych, takich jak: skrzyp polny, prawoślaz lekarski, rumianek, kora dębu, krwawnik, liść orzecha włoskiego oraz mniszek lekarski.
Jego działanie obejmuje immunomodulację – pobudzenie elementów odpowiedzi wrodzonej (fagocytów i komórek NK). Do wyboru są krople doustne (dla dzieci od 2. roku życia i dorosłych) – bez dodatków smakowych, cukru i konserwantów. Można je stosować do 6 miesięcy po otwarciu. Dostępne są butelki o pojemności 50 ml i 100 ml. Alternatywą są tabletki – przeznaczone dla dzieci od 6. roku życia i dorosłych [1].
To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
[1]. Dokumentacja rejestracyjna leku Imupret N i Imupret.
Nazwa produktu leczniczego: Imupret N, krople doustne; Imupret, tabletki drażowane. Produkt złożony. Krople doustne zawierają do 19,5% [v/v] etanolu. Postać farmaceutyczna: krople doustne; tabletki drażowane. Wskazania terapeutyczne do stosowania: Tradycyjnie stosowany przy pierwszych oznakach oraz w czasie trwania przeziębienia. Podmiot odpowiedzialny: Bionorica SE, 92308 Neumarkt, Niemcy. Informacji o leku udziela: Bionorica Polska Sp. z o.o., ul. Hrubieszowska 6b, 01-209 Warszawa.
Nazwa produktu leczniczego: Imupret, tabletki drażowane. Produkt złożony. Postać farmaceutyczna: Tabletki drażowane. Wskazania terapeutyczne do stosowania: Tradycyjnie stosowany przy pierwszych oznakach oraz w czasie trwania przeziębienia. Podmiot odpowiedzialny: Bionorica SE, 92308 Neumarkt, Niemcy. Informacji o leku udziela: Bionorica Polska Sp. z o.o., ul. Hrubieszowska 6B, 01-209 Warszawa.
[Artykuł sponsorowany]